Wyłudzenie pieniędzy przez internet, czyli różnego rodzaju oszustwa internetowe lub komputerowe, to działania przestępców, których celem jest uzyskanie dostępu do danych ofiar i przejęcie ich pieniędzy. Metody stosowane przez oszustów są różne: ciągle ewoluują i niestety są nieustannie dopracowywane. W rezultacie osobie niezaznajomionej z tematem przestępczości internetowej coraz trudniej jest odróżnić prawdziwe strony internetowe od tych spreparowanych. Dziś nawet przez zwykłe przeoczenie można stracić dużo pieniędzy. Jak tego uniknąć?
Jakie oszustwa komputerowe zdarzają się najczęściej?
Do popularnych sposobów wyłudzania pieniędzy przez internet należą:
- phishing – ofiara oszustwa dostaje wiadomość e-mail z prośbą o zalogowanie się przez podany w treści link i potwierdzenie danych bankowych lub danych do konta e-mail. Sprawcy tworzą fałszywe adresy mailowe, które do złudzenia przypominają te oficjalne, należące do różnych organizacji i instytucji, takich jak banki, towarzystwa ubezpieczeniowe czy dostawcy mediów. W wiadomościach wykorzystują też logo podmiotu, pod który się podszywają. Po kliknięciu linku w mailu, nawet bez wprowadzania danych, użytkownik może nieświadomie pobrać złośliwe oprogramowanie wykonujące działania zamierzone przez sprawców;
- kradzież tożsamości – kopalnią danych są życiorysy, które nieświadome ofiary same wysyłają w odpowiedzi na ogłoszenie. Oszuści publikują np. atrakcyjne oferty pracy, w których warunkiem otrzymania wysokiej pensji jest podanie w CV niestandardowych informacji, takich jak numer konta bankowego czy PESEL. W ramach „wdrożenia” kandydaci często są od razu proszeni o założenie konta bankowego na swoje nazwisko. Stają się w ten sposób tzw. słupami, których zadaniem jest najczęściej przesyłanie wpływających na konto pieniędzy do odbiorców wskazanych przez „pracodawców”. Ofiary nie zdają sobie sprawy, że uczestniczą w procesie tzw. prania pieniędzy pochodzących z przestępstwa. Takie działanie w myśl przepisów polskiego prawa również jest karalne;
- wyłudzenia „na ofertę pracy” – oszust publikuje bardzo korzystną ofertę pracy za granicą. Ofiara bardzo łatwo przechodzi rekrutację, ale warunkiem otrzymania pracy jest wpłacenie niewielkiej kwoty pieniędzy, które mają stanowić rodzaj kaucji. Z chwilą zaksięgowania pieniędzy kontakt z oszustami urywa się.
Próba wyłudzenia pieniędzy przez internet – chroń swoje dane
Dane osobowe mają dziś ogromną wartość. Należy je chronić, ponieważ osoba niepowołana może zrobić z nich użytek, którego konsekwencje będą się bardzo długo ciągnąć za ofiarą.
- Nie podawaj swoich danych osobowych w odpowiedzi e-maile i SMS-y pochodzące z niepewnego źródła.
- Nie klikaj znajdujących się w wiadomościach linków, które w teorii mają Cię przenieść bezpośrednio do serwisu transakcyjnego lub na stronę logowania do jakiejś usługi.
- Regularnie zmieniaj hasła. Powinny to być nieoczywiste ciągi znaków.
- Korzystaj z oprogramowania antywirusowego i aktualizuj je na bieżąco.
- Monitoruj swoje konta bankowe i raporty kredytowe, by szybko zareagować w razie pojawienia się podejrzanych transakcji.
Wyłudzenie pieniędzy przez internet – jak się bronić?
Jak nie paść ofiarą phishingu? Najważniejsze są spokój i nieuleganie emocjom. Osoba, która otrzymała wiadomość od firmy, banku lub operatora poczty elektronicznej, z której usług nie korzysta, powinna ją zignorować. Jeżeli jesteś klientem danej firmy, daj sobie chwilę na dokładne zapoznanie się z treścią wiadomości. Należy mieć świadomość, że dostawcy usług nie rozsyłają linków z prośbą o logowanie, lecz odsyłają użytkowników na stronę główną firmy. Każda prośba o zalogowanie się lub podanie danych powinna z miejsca wzbudzać nieufność.
Oszuści często nazywają używane przez siebie strony internetowe wykorzystywane do działań oszukańczych w sposób zbliżony do znanych witryn, na przykład zamiast mbank.pl piszą m-bank.pl. Zwracanie uwagi na takie szczegóły może uratować użytkownika przed popełnieniem bardzo kosztownego błędu.
Przestępcy są zainteresowani wszelkiego rodzaju danymi, nie tylko związanymi z płatnościami internetowymi. Chcą wyłudzić jak najwięcej informacji, by w odpowiednim czasie móc je wykorzystać przeciwko ofierze.
Rozwaga i dokładność pomagają się także chronić przed kradzieżą tożsamości. Trzeba pamiętać, że nie ma łatwej pracy za bardzo atrakcyjne wynagrodzenie – w takiej ofercie musi być zaszyty jakiś haczyk. Co ważne, już samo wspieranie przestępców w praniu pieniędzy jest karalne. Każdą ofertę pracy należy zatem zweryfikować – skoro wysyłamy komuś dane osobowe (imię i nazwisko, numer telefonu, adres mailowy), mamy prawo oczekiwać, że druga strona poda swoją pełną nazwę i NIP.
Oszustwo komputerowe – gdzie zgłosić próbę wyłudzenia pieniędzy przez internet?
W wyniku oszustwa internetowego możesz stracić pieniądze, dane osobowe, a nawet dostęp do konta bankowego. Szybka reakcja i zgłoszenie sprawy odpowiednim organom mogą pomoc zidentyfikować oszustów i zapobiec popełnieniu przez nich kolejnych przestępstw.
Oszustwo komputerowe i wyłudzenia internetowe możesz zgłosić kilku instytucjom. Są nimi:
- najbliższa jednostka policji – tam właśnie należy się udać w pierwszej kolejności. Funkcjonariusze przyjmą zgłoszenie i przeprowadzą dochodzenie w celu ustalenia sprawcy;
- prokuratura – zgłoszenia od razu do prokuratury warto dokonać, gdy dokonano oszustwa na znaczną kwotę, a sprawa może wymagać szybkiego działania organów ścigania;
- CSIRT NASK – to jednostka odpowiedzialna za reagowanie na zagrożenia w polskim internecie. Zgłoszenia można dokonać przez internetowy formularz dostępny na stronie incydent.cert.pl;
CERT Polska – na stronie internetowej jest dostępny interaktywny formularz służący do zgłoszenia podejrzenia przestępstwa komputerowego. CERT Polska współpracuje z organami ścigania oraz dostawcami usług internetowych, aby zwalczać cyberprzestępczość.
